TASARIM HAKKINDA GENEL BİLGİLER

Tasarım ; bir ürünün tümü veya bir parçası veya üzerindeki süslemenin, çizgi, şekil, biçim , renk, doku , malzeme veya esneklik gibi insan duyuları ile algılanan çeşitli unsur veya özelliklerinin oluşturduğu bütün olarak tanımlanmaktadır.

Teknoloji, kalite ve fiyat açısından benzer özellikli ürünler, 21. yüzyıl müşteri kitlesi tarafından tasarımların farklılık ve estetik özellikleriyle rekabet aracı olmaktadır.

Tasarım yoluyla katma değerli ürünler üretmek, farklılaşmak, markalaşmanın da temelini oluşturmaktadır.

Endüstriyel Tasarım Tesciliyle; ürünlerin dış görünüşleri koruma altına alınabilmektedir. Örneğin ; mobilya tasarımları, tekstil ürünleri , ayakkabı tasarımları gibi.

Endüstriyel Tasarımlar Kanunuyla (554 Sayılı KHK) sadece tescilli tasarımlar korunmaktadır. Tescilsiz tasarımlar Türk Ticaret Kanunun Haksız Rekabet hükümlerine göre ve Fikir ve Sanat Eserleri Kanuna göre korunmaktadır.

Endüstriyel Tasarımların tescil edilerek korunması ile tasarım tescil sahibi, tasarımı kullanmak konusunda inhisari (tekelci) haklara sahip olmaktadır. Tasarımların tescille koruma altına alınması neticesinde; üçüncü kişiler tasarım sahibinin izni olmadan tasarım konusu ürünleri; üretemez, piyasaya sunamaz, satamaz, ithal edemez, ihraç edemez, sözleşme yapmak için teklifte bulunamaz, ticari amaçla kullanamaz ve ticari maksatlı elde bulunduramaz.

İnka Patent tasarım departmanı tasarımlarınızın tescili konusunda uzman kadrosuyla hizmet vermektedir.

Tasarım tescili yapılacak ürünler;

Endüstriyel yolla ve elle üretilen bütün ürünlerin dış görünümleri tasarım tesciliyle koruma altına alınabilmektedir.

Örneğin; ürünlerin ambalajları, ambalajların üzerindeki desenler, Kumaş desenleri, konfeksiyon ürünlerinin modelleri, mobilyaların modelleri, makinaların dizaynları, araçların dizaynları , araçların yedek parçaları tasarım tesciliyle koruma altına alınabilmektedir.

Koruma süresi;

Tescilli tasarımların koruma süresi başvuru tarihinden itibaren 5 yıldır. Bu sürenin beşer yıllık dönemler halinde yenilenmek üzere toplam 25 yıla kadar uzatılma imkanı mevcuttur.

Tasarımların yenileme sürelerinin iyi takip edilmesi gerekmektedir. İnka Patent Fikri ve Sınai Mülkiyet Portföy Yönetimi Programı ile müvekkillerinin tasarımlarının yenileme süreleri takip edilmekte, vakti geldiğinde gerekli bildirimler yapılarak tasarımların yenilemesi yapılmaktadır.

Tasarım tescil şartları;

Tasarımların tescil edilebilmesi için “yeni olması” ve “ayırt edici niteliğe” sahip olması gerekmektedir.

Yenilik: Bir tasarımın aynısı, başvuru veya rüchan tarihinden önce “dünyanın herhangi bir yerinde” kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir. Ancak başvuru tarihinden önceki 12 ay içerisinde tasarımcı veya bu tasarımcının izin verdiği kişiler tarafından kamuya sunma veya bu kişilerin suistimali sonucu kamuya sunulursa “yenilik ve ayırt edici nitelik” etkilenmez.

Ayırt Edici Nitelik: Bir tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olması, bu tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenim ile herhangi bir tasarımın böyle bir kullanıcıda yarattığı genel izlenim arasında belirgin bir farklılık olması anlamındadır. Ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, birbirleri ile kıyaslanan tasarımların ilke olarak farklılıklarından çok ortak özelliklerinin değerlendirilmesine ağırlık verilir ve tasarımcının tasarımı geliştirme açısından ne kadar seçenek özgürlüğüne sahip olduğu göz önüne alınır.

Koruma kapsamına girmeyen tasarımlar;

Yenilik ve ayırt edicilik özelliği bulunmayan tasarımlar.
Kamu düzeni ve genel ahlaka aykırı tasarımları
Teknik Fonksiyonun gerçekleştirilmesinde, tasarımcıya tasarıma ilişkin özellik ve unsurlarda hiçbir seçenek özgürlüğü bırakmayan tasarımlar.
Tasarlanan veya tasarımın uygulandığı ürünü , başka bir ürüne mekanik olarak monte edebilmek veya bağlayabilmek için ancak belirli biçim ve boyutlarda üretilebilen tasarımlar koruma kapsamı dışında tutulmaktadır.

TASARIM TESCİL PROSEDÜRÜ VE GEREKLİ BELGELER
Endüstriyel tasarımların tescil sisteminde “incelemesiz sistem” kabul edilmiştir. Tasarımların “yeni” olup olmadığı, daha önce var olan bir tasarımın aynısı olup olmadığı, kamuoyu tarafından bilinip bilinmediği şeklinde veya daha önceki tasarımlardan ayırt edici niteliğinin olup olmadığı konuları Türk Patent Enstitüsü tarafından doğrudan incelenmez.
Tasarım başvurusu yapıldıktan sonra TPE tarafından şekli inceleme yapılır. Şekli açıdan; dilekçede, resimlerde, tarifnamelerde ve diğer istenilen belgelerde bir eksiklik bulunmadığı taktirde tasarımın Türk Patent Enstitüsü tarafından ayda bir yayınlanan “resmi endüstriyel tasarımlar bülteninde” yayınlanmasına karar verilir. (Ortalama olarak başvuru tarihinden 2 ay sonra)
Yayınlanan tasarımlar 6 ay süreyle ilanda kalır. Yayınlanan tasarımlara 6 aylık sürede herhangi bir itiraz olmaz ise, tasarım tescili kesinleşir ve tasarım tescil belgesi başvuru sahibine gönderilir.
Yayınlanan tasarımlara 6 aylık sürede , gerçek veya tüzel kişiler, ilgili meslek kuruluşları gerekçelerini açıkça belirtmek ve delillerini de eklemek şartıyla Türk Patent Enstitüsü’ne itirazda bulunabilirler.
Yapılan itiraz ve delilleri , kendi görüşlerini açıklayabilmeleri için , başvuru sahibine veya vekiline gönderilir. Başvuru sahibi veya vekili ,yapılan itirazlar hakkındaki görüşlerini ,itirazın kendilerine bildiriminden itibaren 1 ay içinde Türk Patent Enstitüsü’ne bildirmeleri gerekir.
Yapılan itiraz ve karşı görüşler Türk Patent Enstitüsü “Yeniden İnceleme Ve Değerlendirme Kurulu” tarafından incelenir. Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu, itiraz ekinde sunulan delilleri ve karşı görüşleri de dikkate alarak, “tescilin devamına veya tescilin iptaline” karar verir.

Tekli başvuru – Çoklu başvuru;

Tasarımlar tek tek veya şartları uygunsa çoklu başvuru olarak müracaat edilebilir.
Tasarımların çoklu olarak müracaat edilebilmeleri için ürünlerin ;
Aynı alt -sınıfa ait olması veya (Örneğin ; Kumaş desenleri aynı alt sınıfta yer aldığı için onlarca desen bir arada tescil ettirilebilir.)
Aynı set/takıma ait olması veya (Örneğin ; bir yatak odası takımı mobilya takımı)
Bileşik bir ürünün parçaları olması veya (Örneğin; bir otomobilin tek tek parçaları)
Birden çok nesnenin ya da sunuşun bir arada algılanabilen bir bileşimi oluşturması gerekir. (sökülüp takılabilen eğitici oyuncaklar gibi)

Endüstriyel tasarımların tescil sisteminde “incelemesiz sistem” kabul edilmiştir. Tasarımların “yeni” olup olmadığı, daha önce var olan bir tasarımın aynısı olup olmadığı, kamuoyu tarafından bilinip bilinmediği şeklinde veya daha önceki tasarımlardan ayırt edici niteliğinin olup olmadığı konuları Türk Patent Enstitüsü tarafından doğrudan incelenmez.
Tasarım başvurusu yapıldıktan sonra TPE tarafından şekli inceleme yapılır. Şekli açıdan; dilekçede, resimlerde, tarifnamelerde ve diğer istenilen belgelerde bir eksiklik bulunmadığı taktirde tasarımın Türk Patent Enstitüsü tarafından ayda bir yayınlanan “resmi endüstriyel tasarımlar bülteninde” yayınlanmasına karar verilir. (Ortalama olarak başvuru tarihinden 2 ay sonra)
Yayınlanan tasarımlar 6 ay süreyle ilanda kalır. Yayınlanan tasarımlara 6 aylık sürede herhangi bir itiraz olmaz ise, tasarım tescili kesinleşir ve tasarım tescil belgesi başvuru sahibine gönderilir.
Yayınlanan tasarımlara 6 aylık sürede , gerçek veya tüzel kişiler, ilgili meslek kuruluşları gerekçelerini açıkça belirtmek ve delillerini de eklemek şartıyla Türk Patent Enstitüsü’ne itirazda bulunabilirler.
Yapılan itiraz ve delilleri , kendi görüşlerini açıklayabilmeleri için , başvuru sahibine veya vekiline gönderilir. Başvuru sahibi veya vekili ,yapılan itirazlar hakkındaki görüşlerini ,itirazın kendilerine bildiriminden itibaren 1 ay içinde Türk Patent Enstitüsü’ne bildirmeleri gerekir.
Yapılan itiraz ve karşı görüşler Türk Patent Enstitüsü “Yeniden İnceleme Ve Değerlendirme Kurulu” tarafından incelenir. Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu, itiraz ekinde sunulan delilleri ve karşı görüşleri de dikkate alarak, “tescilin devamına veya tescilin iptaline” karar verir.

Tekli başvuru – Çoklu başvuru;

Tasarımlar tek tek veya şartları uygunsa çoklu başvuru olarak müracaat edilebilir.
Tasarımların çoklu olarak müracaat edilebilmeleri için ürünlerin ;
Aynı alt -sınıfa ait olması veya (Örneğin ; Kumaş desenleri aynı alt sınıfta yer aldığı için onlarca desen bir arada tescil ettirilebilir.)
Aynı set/takıma ait olması veya (Örneğin ; bir yatak odası takımı mobilya takımı)
Bileşik bir ürünün parçaları olması veya (Örneğin; bir otomobilin tek tek parçaları)
Birden çok nesnenin ya da sunuşun bir arada algılanabilen bir bileşimi oluşturması gerekir. (sökülüp takılabilen eğitici oyuncaklar gibi)

Tescil İçin Gerekli Belgeler:

Tasarımı tescil başvurusu yapacak firma veya şahsın bilgileri
Tasarımcının bilgileri (Tasarımcı ise, tasarımı gerçekleştiren kimsedir. Ekip çalışması sonucunda ortaya çıkan tasarımlarda tasarımcıların isimlerinin ve adres bilgilerinin tek tek belirtilmesi gerekmektedir.)
Tasarım talep hakkının nasıl elde edildiğinin açıklandığı “tasarım talep beyanı”
Tescil edilecek tasarımların tüm belirgin özelliklerini yansıtan, 8×8 cm. ebadında 3 adet fotoğrafı veya çizimi, (Tasarımlar üç boyutlu ise tasarımın önden, yandan , üstten görünümleri ek resim olarak verilmelidir)
Tescil edilecek tasarımların sadece görsel özelliklerini ihtiva eden tarifname (Tarifnamede; ölçüleri, üretim tekniğini, ürünün teknik ve fonksiyonel özelliklerini, kullanım amacını anlatmayınız) Vekaletname (Noter tasdikine gerek yoktur)

Devir işlemleri ;

Tasarım tescil başvurusu veya tasarım tescilinden doğan tasarım hakkı başkasına devir edilebilir. Devir sözleşmesinin Türk Patent Enstitüsü Tasarım Siciline kayıt edilmesi gerekmektedir.

Devir İşlemi İçin Aşağıdaki Belgeler Gereklidir:

Noter tasdikli devir sözleşmesi.
Tasarım tescil belgesi aslı.
Vekaletname (Noter tasdikine gerek yoktur)

Lisans işlemleri ;

Tescil işlemi kesinleşmiş ve tescil işlemi devam etmekte olan tasarımların kullanma yetkisi Türkiye genelinde veya belirli bir bölgede geçerli olacak şekilde lisans sözleşmesiyle bir başkasına verilebilir.
Lisans inhisarı lisans veya inhisarı olmayan lisans şeklinde verilebilir. Aksi sözleşmede kararlaştırılmamışsa, lisans inhisarı değildir. Lisans veren tasarım tasarım konusu ürünü kendisi kullanabileceği gibi , üçüncü kişilere aynı tasarıma ilişkin başka lisanslar da verebilir.
İnhisarı Lisans söz konusu olduğu zaman, lisans veren başkasına lisans veren başkasına lisans veremez ve hakkını açıkça saklı tutmadıkça kendisi de tasarımı kullanamaz.
Lisans sözleşmesinin Türk Patent Enstitüsü tasarım siciline kayıt edilmesi gerekir.

Lisans İşleminin Kaydı İçin Aşağıdaki Belgeler Gereklidir:

Noter tasdikli lisans sözleşmesi.
Vekaletname (Noter tasdikine gerek yoktur)
Tasarım tescil belgesi aslı.

Tescilli tasarımların koruma süresi başvuru tarihinden itibaren 5 yıldır. Bu süre beşer yıllık dönemler halinde yenilenmek üzere toplam 25 yıla kadar uzatılabilir.
Yenileme talebi, koruma süresinin sona erdiği ayın son gününden önceki altı ay içerisinde yapılır. Bu sürenin kaçırılması durumunda, yenileme talebi, “yenileme ücreti gecikme zammıyla birlikte ödenmek şartıyla” koruma süresinin sona erdiği ayın son gününden itibaren altı ay içerisinde de yapılabilir.
Bu süre içerisinde de yenileme talebinin yapılmaması durumunda tasarım koruması sona erer ve tasarım kamuya mal olur.
Yenileme İçin Gerekli Belgeler:

Tasarım tescil belgesi aslı
Vekaletname

Tasarım tescil başvuru işlemlerinin takip ve sonuçlandırılması
Tasarım devir sözleşmelerinin hazırlanması ve sözleşmelerin tasarım siciline kayıt işlemleri
Tasarım lisans sözleşmelerinin hazırlanması ve lisans sözleşmelerinin tasarım siciline kayıt işlemleri
Tasarım bültenlerinde yayınlanan tasarımlara karşı itiraz edilmesi işlemleri
Yurtdışında tasarım ve tescil işlemleri
Tasarım taklitlerine karşı hukuki ve cezai yaptırımların uygulanması konusunda danışmanlık hizmetleri
Tescilli tasarımlarla ilgili yenileme, unvan, adres değişikliği ve diğer işlemlerin takibi
Endüstriyel tasarım ürünleri ile ilgi kıyaslama ve uzman yorumu